کلیسای وانک که یکی از معروف ترین کلیساهای ایران و و بزرگترین کلیسای اصفهان است در خیابان نظر شرقی در کوچه کلیسا واقع شده است. این کلیسا در ابتدا محلی برای عبادت به عنوان “آمناپرگیج” مورخ 1606 میلادی بوده است. در سال 1655 میلادی عملیات بازسازی آنجا به شکل وسیعی با گنبدی بلند مرتبه آغاز گردید. داخل آن از نقاشی های دیواری پر جلوه ای بهره برده که بر اساس داستان های تورات و انجیل به تصویر کشیده شده اند. عمدتا از سه سبک مینیاتور ایرانی، هنر ارمنی و سبک هنری بیزانس به طور مفرد یا ترکیبی از یکدیگر تبعیت می کنند که در هیچ کجای دنیا نمی توان مشابه این کلیسا را پیدا کرد.
کلیسای وانک
کلیسای جامع وانک (همچنین با نامهای کلیسای خواهران مقدس و کلیسای جامع ناجی مقدس نیز شناخته میشود) یک کلیسای حواری ارمنی با شکوه در قلب اصفهان است که برای اولین بار در آغاز قرن هفدهم ساخته شد. نمای بیرونی کلیسای جامع ساده است، اما داخل آن استادانه است و شامل بسیاری از نقاشی های دیواری زیبا است.
حضور پیروان مسیحیت در ایران باعث ساخت کلیساهایی در این کشور شده است. یکی از آنها کلیسای وانک نام دارد که در محله جلفای اصفهان قرار دارد و شما را به نوشیدن جرعه ای از هنر، تاریخ و آرامش دعوت می کند. نه تنها به خاطر معماری و تزئینات هنری شهرت دارد، بلکه موزه کلیسای وانک و میراث جالب آن از دلایل توجه گردشگران به این جاذبه است.
نمی شود وارد محله جلفای اصفهان شد و مسحور این شاهکار نشد. گویی زمان به عقب برگشته و فضای دیگری در فضا حاکم است. بر اساس اطلاعات موجود، پیش از پایان قرن هفدهم میلادی، شهر اصفهان میزبان 6 کلیسا بوده است. در حالی که در منطقه جلفای جدید (محله جلفای امروزی) 24 کلیسا وجود داشت. هر کدام از این کلیساها ویژگی های خاص خود را دارند اما در این میان کلیسای وانک مانند نگینی در جلفا می درخشد و شما را به دنیای خود می کشاند.
قدمت کلیسای وانک
قدمت کلیسای تاریخی وانک به زمان شاه عباس دوم صفوی برمیگردد. این کلیسا به عنوان مهمترین کلیسا در جلفا مرکز تربیت روحانیون مسیحی بوده است و به نوعی نقش حوزه علیمه مسیحیت را ایفا می کرده است. امروزه ارامنه جایگاه و اهمیت ویژه ای دارد، کلیسای وانک مرکز خلافت و مرکز ارتباط ارامنه اصفهان، جنوب ایران و جهان است.
این کلیسا در طول زمان مناظر تاریخی بسیاری را به خود دیده و امروزه با نمایش میراث های منحصر به فرد به عنوان بزرگترین موزه اصفهان شناخته می شود. کتابخانه این مجموعه با اسناد تاریخی خود که در طول چهارصد سال گردآوری شده است، یکی از مهمترین مراکز ارمنی شناسی در جهان است. فضای زیبای این کلیسا خانه ابدی تعدادی از بزرگان ارمنی نیز هست و همین امر بر اهمیت آن می افزاید. ویژگی های منحصر به فرد این کلیسا باعث شده تا نام آن از 15 آذر 1310 با شماره 85 در فهرست آثار ملی ایران قرار گیرد.
معماری کلیسای وانک
مجموعه وانک شامل صومعه، کلیسای اصلی و حیاط آن، برج ناقوس، کتابخانه، موزه، برج ساعت، اتاقهای اقامت اسقف و همچنین سالنهای اجتماعات و چاپخانه است که همگی یک ساختمان را پوشش میدهند. مساحت 8731 متر مربع از این مساحت 3857 متر مربع متعلق به بناها و مابقی متعلق به فضای سبز و باغ ونک است.
اکثر کلیساهای ارمنی باستانی از سنگ ساخته شده اند، اما کلیسای جامع وانک از خشت خام ساخته شده است. دیوار بیرونی کلیسا با آجر پوشیده شده است و در برخی نقاط کاشی هایی با فرشتگان بالدار نقاشی شده است. ارتفاع دیوارهای کلیسا از حیاط تا سقف طبقه دوم 11.75 متر است. دیوار داخلی با گچ پوشانده شده و نقاشی های چشم نوازی بر روی آن نقش بسته است.
این ساختمان دارای دو ورودی است. درب اصلی یک در چوبی بزرگ است و به عبور و مرور مردم اختصاص دارد. در ورودی این در، تصویری وجود دارد که نمای داخل صومعه را نشان می دهد. این تصویر با کاشی های لاجوردی و خاکستری مزین شده است.
پس از عبور از ورودی وارد راهرویی می شوید که در دو طرف آن دو اتاق وجود دارد که قبلاً برای رسیدگی به امور ارامنه استفاده می شد، اما اکنون یکی به عنوان مغازه کوچک و دیگری به عنوان اتاق نگهبانی استفاده می شود. راهرو شما را به پله های ورودی می رساند و کم کم دیدنی های این مجموعه خود را نشان می دهد.
برج های ناقوس کلیسای وانک
اولین ساختمانی که با ورود به کلیسای جامع وانک و سمت راست راه پله ورودی توجه شما را به خود جلب می کند، برج ناقوس این کلیسا است که در سه طبقه بالاتر از ورودی صومعه ساخته شده است. وجود ساعت بزرگی به وزن 300 کیلوگرم در طبقه دوم این برج باعث شده تا به برج ساعت معروف شود.
در چهار طرف برج، چهار صفحه ساعت دایرهای تعبیه شده که قطر هر کدام 104 سانتیمتر است و صدای ساعت از دور به گوش میرسد. این برج و ساعت توسط ماردیروس هووناتانیان در سال 1931 برابر با 1310 شمسی ساخته شد. در سمت راست ورودی، کتیبهای از سنگ مرمر به ابعاد 40 در 53 سانتیمتر نصب شده است.
این کلیسا در ابتدا برج ناقوس نداشت و اولین برج آن 38 سال پس از بنای اصلی دیر ساخته شد و هزینه آن را یک تاجر ارمنی به نام هوانجان جمالیان پرداخت کرد. در زیر برج دو مقبره وجود دارد که یکی از آنها متعلق به یک سرباز ارمنی و دیگری متعلق به یکی از رهبران ارمنی است. در سمت راست برج ناقوس یک کتیبه آبی بزرگ وجود دارد که با سنگ های صلیب احاطه شده است.
بر بام کلیسا در بالای در ورودی و بین دیوار غربی و لبه گنبد کوچک کلیسا محوطه ای مربع مانند وجود دارد که در آن ناقوس کوچکی به عنوان برج ناقوس دوم ساخته شده است.
گنبدهای کلیسای وانک
کلیسای وانک دارای دو گنبد است که یکی کوچک و بر روی اقامتگاه عمومی قرار گرفته است و دومین گنبد بزرگتر در مقابل محراب کلیسا است.
با ورود به کلیسا دو ستون با فاصله 25.6 متر از دیوار غربی مشاهده می کنید که هر ضلع آنها دو متر است. نمای بیرونی گنبد با آجر های پخته و نمای داخلی که به رنگ لاجوردی است با تصاویر مذهبی و تزئینات پر زرق و برق و تذهیب تزئین شده است.
در اطراف این گنبد هشت پنجره در فاصله بین آنها وجود دارد که تصاویری از خلقت آدم و حوا، خوردن میوه ممنوعه و مرگ هابیل و… به چشم میخورد.
نقاشی های کلیسای وانک
بیشتر نقاشی های کلیسای وانک مضامینی از کتاب مقدس مسیحست را به تصویر می کشد. در بخشی از کلیسا تصاویری از هنگام میلاد حضرت مسیح تا عروج ایشان دیده می شود و بر روی برخی از دیوار ها تصاویری از روز قیامت و بهشت و جهنم را به تصویر کشیده است.
تمام دیوار ها و طاق ها و طوق های گنبد و تمام گوشه های کلیسا نقاشی های رنگ روغن زیبایی است که هر بیننده ای را شگفت زده می کند.
